--- title: "Cómo afinar el roncón de la gaita asturiana, pasu ente pasu" slug: como-afinar-el-roncon-de-la-gaita-asturiana kind: tutorial summary: "Cómo afinar el roncón de la gaita asturiana pasu ente pasu: cómo esllizar les sos pieces p'axustar la octava col punteru, cuándo la caña ye la culpable y non el tubu, y qué facer enantes de cada sesión." publishedAt: 2026-07-31 updatedAt: 2026-07-31 --- Afinar el roncón nun ye un trámite d'una sola vez: ye un axuste que repites enantes de tocar y, munches vegaes, mientres la propia sesión. Equí esplícote'l procesu pasu ente pasu, colos motivos de cada pasu, non namás el xestu mecánicu. Si entá nun tienes claro qué pieza ye cuála, entama por [qué ye la gaita asturiana](/ast/blog/que-ye-la-gaita-asturiana); si quies el contestu completu de por qué la gaita tien delles tonalidaes posibles, ta n'[afinación de la gaita asturiana](/ast/blog/afinacion-de-la-gaita-asturiana). Esti tutorial céntrase nun únicu axuste: el del [roncón](/concepto/roncon) frente al punteru. ## Qué tas afinando exactamente El roncón nun ye un tubu d'una sola pieza. Ta construyíu con delles pieces qu'**encaxen y esllicen** una dientro d'otra. Al separtales, allargues la columna d'aire y la nota baxa; al xuntales, acórtesla y la nota xube. Nun hai llaves nin furacos que tapar como nel punteru: tol axuste de tonu pasa por esi esllizamientu. L'oxetivu ye que'l roncón sone n'**octava llimpia** per debaxo de la nota base del punteru. Na gaita asturiana, la referencia concreta ye **dos octaves per debaxo del primer do del punteru**: non una nota aproximada, sinón esi intervalu exactu. ## Pasu ente pasu 1. **Monta'l roncón coles pieces a mediu esllizar.** Nun entames dende'l tubu dafechu zarráu nin dafechu estendíu: arranca d'una posición intermedia pa poder correxir en dambes direiciones. 2. **Toca la nota base del punteru y sostenla.** Necesites una referencia estable —la nota fundamental, non una frase— pa poder comparar. 3. **Sopla'l roncón per separtao y escucha l'intervalu.** Si suena más agudu de lo que-y correspuende, separta llixeramente les pieces p'allargar el tubu. Si suena más grave, xúntales. 4. **Axusta en pasos pequeños.** L'esllizamientu ye sensible: un desplazamientu mínimu camuda'l tonu más de lo que paez a simple vista. Corrixi pocu, escucha, vuelvi a correxir. 5. **Comprueba con punteru y roncón sonando xuntos.** Un roncón que suena afináu en solitariu pue nun tar afináu cuando se combina col punteru real. La preba final ye siempre al empar, enxamás per separtao. 6. **Repite l'axuste yá na sesión.** La caña, la temperatura y la humedá mueven la afinación mientres tocas. Nun ye un fallu tuyu: ye'l comportamientu normal del instrumentu, y el motivu pol que un gaiteru retoca'l roncón delles vegaes na mesma actuación. ## Si tas entamando, usa afinador Cuando lleves pocu tiempu, afina'l roncón con un afinador cromáticu, ensin vergoña dala. Entrenar l'oyíu p'afinar el bordón namás d'oyíu lleva años, non selmanes: ye una habilidá que se constrúi cola práctica acumulada de munches sesiones, non daqué que se pueda forciar enantes de tiempu. Usar l'afinador mientres tanto nun ye una muleta que tengas d'evitar, ye'l pasu lóxicu enantes de tener esi oyíu entrenáu. ## Otros bordones nun s'afinen igual Non tolos tubos de bordón siguen la mesma regla d'octava. Esisten otros tubos, como los **ronquinos**, que s'afinen d'otra forma —por exemplu, a la quinta en vez de a la octava—. Si la to gaita monta dalgún bordón amestáu d'esti tipu, nun apliques mecánicamente l'axuste d'octava que describo equí: comprueba primero a qué intervalu ta pensáu esi tubu concretu. ## Cuando'l problema nun ye'l tubu, ye la caña Si esllices les pieces y el roncón nun respuende —suena apagáu, afógase, o direutamente nun suena—, el problema pue nun tar na llonxitú del tubu sinón na [caña del roncón](/glosario/cana-del-roncon): la llingüeta simple que pon en vibración el bordón. A diferencia de la payuela doble del punteru, esta ye una sola llámina de caña, y si pierde respuesta, dengún axuste d'esllizamientu la va iguar. Nesi casu l'axuste nun ye d'afinación: ye de mantenimientu de la llingüeta. ## Un solu roncón, non varios Convién tener presente, mientres practiques esti axuste, que la gaita asturiana tradicional lleva **un únicu roncón**. Los modelos con dos o tres bordones que se ven n'otres families de gaites de fol vienen d'influencia escocesa, non de la construcción histórica asturiana. Si la to gaita ye tradicional, esti tutorial cubre l'axuste completu del bordón: nun hai un segundu o tercer roncón qu'afinar per separtao. ## Cuando lleves tiempu tocando: la gaita xube d'afinación Col tiempu d'usu, lo habitual ye que la gaita xuba d'afinación mientres tocas, y tengas que correxir el roncón a mediu sesión pa compensalo. Nun ye un fallu del instrumentu nin tuyu: ye'l comportamientu esperable d'un instrumentu de caña y madera n'usu continuáu. Esti efeutu acentúase col calor —en branu hai que tar especialmente pendiente, revisando'l bordón con más frecuencia de la que faríes nuna sesión d'iviernu. ## La regla práctica Nun busques una posición "perfeuta" de les pieces y la des por fecha pa siempre. El roncón afínase en relación al punteru, nel momentu y nes condiciones nes que vas tocar. Cada sesión entama con esti axuste, y una sesión llarga pue pidite que la repitas más d'una vez. ## Bibliografía - Fernández Velasco, Alberto. *La gaita asturiana: historia, técnica y repertorio*. Caja de Ahorros de Asturias, 1991. Referencia interna sobre construcción y axuste del roncón. - Baines, Anthony. *Bagpipes*. Oxford University Press, 1960. Contestu comparativu sobre'l bordón nes gaites de fol europées.